پژوهشگر منابع طبیعی آبخیزداری نقشی در بحران زاینده رود ندارد

به گزارش ایرنا، زاینده رود، شاهرگ حیاتی فلات مرکزی ایران در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری با خشکی‌های مکرر، جریان‌های دوره‌ای و کاهش آورد مواجه بوده، وضعیتی که زندگی کشاورزان، محیط زیست و حتی پایداری زمین در استان اصفهان را تحت تاثیر قرار داده است و در این میان، گاه آبخیزداری به‌عنوان یکی از عوامل خشکی رودخانه معرفی می‌شود؛ ادعایی که بهرام چوبین، پژوهشگر حوزه منابع آب و آبخیزداری آن را از نظر علمی نادرست می‌داند و معتقد است تمرکز بر این گزاره، افکار عمومی را از مسائل اصلی دور می‌کند.

وی روز دو شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با رد این ادعا تأکید کرد: مقصرسازی آبخیزداری، انحراف از ریشه‌های واقعی بحران و فرار از اصلاح الگوی مصرف و نظام تخصیص آب در حوضه آبریز زاینده رود است.

چوبین با اشاره به مبانی علمی آبخیزداری گفت: آبخیزداری به‌هیچ‌وجه به‌معنای هدررفت یا حذف آب از چرخه هیدرولوژیکی( آب شناسی) نیست و این فعالیت‌ها تنها شکل، مسیر و زمان حرکت آب را تغییر می‌دهند و در واقع، آب به‌جای ایجاد رواناب مخرب و سیلاب‌های کوتاه‌مدت، فرصت نفوذ به خاک و مشارکت در تغذیه آب‌های زیرزمینی را پیدا می‌کند.

چوبین افزود: کاهش پیک سیلاب نباید با کاهش آورد واقعی رودخانه اشتباه گرفته شود، در بسیاری از موارد آبی که در اثر اقدامات آبخیزداری نفوذ می‌کند در قالب جریان پایه و با تأخیر زمانی به رودخانه بازمی‌گردد، بنابراین از منظر بیلان آب حوضه، آبخیزداری مصرف‌کننده آب نیست، بلکه تنظیم‌کننده رفتار هیدرولوژیکی آن است.

این پژوهشگر منابع آب با تأکید بر چندعاملی بودن بحران زاینده رود اظهار داشت: برداشت بیش از ظرفیت منابع آب، توسعه ناپایدار کشاورزی در بالادست، افزایش چاه‌های مجاز و غیرمجاز و انتقال آب بین‌حوضه‌ای بدون رعایت توازن اکولوژیک(بوم‌شناسی) از جمله عوامل اصلی خشکی این رودخانه است.

وی با بیان اینکه در تمامی این موارد خطاهای مدیریتی مشهود است، تصریح کرد: تمرکز رسانه‌ای بر آبخیزداری به‌عنوان عامل خشکی زاینده رود، نوعی ساده‌سازی علمی است که افکار عمومی را از ضرورت تصمیم‌های سخت در حوزه مدیریت مصرف و بازنگری در تخصیص آب منحرف می‌کند، حذف یا تضعیف آبخیزداری نه‌تنها کمکی به احیای رودخانه نمی‌کند، بلکه می‌تواند خطر فرسایش خاک، تخریب سرزمین و تشدید سیلاب‌های مخرب را افزایش دهد.

چوبین تأکید کرد: احیای زاینده رود نیازمند مدیریت یکپارچه حوضه آبخیز، اصلاح الگوی مصرف، پذیرش واقعیت محدودیت منابع آب و مدیریت منابع آب ذیل مدیریت جامع آبخیز است نه مقصرسازی یک ابزار علمی که برای حفاظت از سرزمین طراحی شده است.

به گزارش ایرنا، اصفهان در ۲ دهه گذشته همواره با وضعیت آبی نابسامان روبه‌رو بوده است.

زاینده رود بزرگترین رودخانه منطقه مرکزی ایران و اصلی‌ترین منبع آب بخش‌های محیط زیست، آشامیدنی، کشاورزی و صنعت این دیار، سال‌هاست از سد «چم آسمان» در شهرستان لنجان در غرب استان تا تالاب گاوخونی به‌دفعات خشکانده شده است.