آسانسور و خطراتی پنهان در دل ساختمان‌های شهر/ چگونه مانع خطرآفرینی آسانسورها شویم؟

محمد مردانی، رئیس صنف آسانسور استان اصفهان امروز دوشنبه ۲۳ تیر در جمع خبرنگاران با اصحاب رسانه با تأکید بر اهمیت ارتباط مستقیم و حیاتی آسانسور با جان و مال شهروندان اظهار کرد: آسانسور یکی از معدود محصولاتی است که استفاده روزمره از آن به‌طور مستقیم  با ایمنی افراد گره‌خورده و کوچک‌ترین سهل‌انگاری در این حوزه می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.

وی با اشاره به دغدغه این صنف برای افزایش آگاهی عمومی افزود: در دوره‌های گذشته و فعلی هیئت‌مدیره، همواره درخواست داشته‌ایم که رسانه‌ها در زمینه اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی برای شهروندان همکاری کنند، چراکه هرچه آگاهی همشهریان بیشتر باشد، به همان نسبت مشکلات و شکایات کاهش خواهد بود و ما نیز می‌توانیم وقت و توان بیشتری را صرف مباحث تخصصی همچون مسائل فنی، ایمنی و تعامل با نهادهای مرتبط مانند اداره‌کل استاندارد، سازمان آتش‌نشانی، شهرداری و نظام مهندسی کنیم.

رئیس صنف آسانسور استان اصفهان با تأکید بر اهمیت انتخاب شرکت‌های مجاز و دارای صلاحیت برای عقد قرارداد نصب و خدمات آسانسور بیان کرد: استفاده‌کنندگان از آسانسور و هیئت‌مدیره ساختمان‌ها باید بدانند که تنها شرکت‌هایی که مجوز رسمی، عضویت در سندیکا و صلاحیت فنی لازم را دارند، واجد شرایط عقد قرارداد نصب، سرویس و نگهداری آسانسور هستند. انتخاب آگاهانه چنین شرکت‌هایی، اگرچه نمی‌تواند مشکلات را به صفر برساند، اما می‌تواند ریسک‌ها را به حداقل ممکن کاهش دهد؛ به‌ویژه در مقایسه با شرکت‌هایی که فاقد مجوز و استانداردهای لازم‌اند.

مردانی در پاسخ به اینکه با چه شرکت‌هایی می‌توان قرارداد منعقد کرد، گفت: شرکت طرف قرارداد باید دارای شخصیت حقوقی، مجوز رسمی و صلاحیت فنی باشد. چنین شرکت‌هایی از چندین فیلتر نظارتی عبور کرده‌ و طبیعتاً احتمال بروز مشکل در همکاری با آن‌ها بسیار کمتر است.

وی با اشاره به وقوع حوادث جانی و مالی ناشی از عملکرد ضعیف برخی شرکت‌های غیرمجاز گفت: اگر بتوانیم با آگاهی‌رسانی، این‌گونه اتفاقات را به حداقل برسانیم، دغدغه‌های این صنف نیز کاهش پیدا خواهد کرد.

آگاهی شهروندان از اصول فنی و استاندارد آسانسور، ضامن ایمنی و کاهش حوادث

آسانسور، یک ماشین حمل‌ونقل است؛ نه یک تجهیز ساختمانی

حسن عبادت، عضو هیئت رئیسه اتحادیه کشوری آسانسور و پله برقی در ادامه این نشست اظهار کرد: با تغییر سبک زندگی و افزایش ساخت‌وساز آپارتمان‌ها، آسانسور به یکی از ضروری‌ترین نیازهای ساختمانی تبدیل شده، اما همچنان نگاه اشتباهی نسبت به ماهیت آن وجود دارد؛ در حالی‌که آسانسور یک ماشین حمل‌ونقل است، نه صرفا یک تجهیز ساختمانی است.

وی افزود: در فرهنگ عمومی، همچنان آسانسور به‌عنوان یک تجهیز تلقی می‌شود؛ این در حالی‌ است که ماهیت آن به‌مراتب پیچیده‌تر است و مانند یک خودرو، طراحی، قطعات هماهنگ، مونتاژ دقیق، خدمات مهندسی و نظارت مستمر نیاز دارد. همان‌طور که نمی‌توان خودرو را با خرید قطعات منفصل از بازار و سپردن آن به یک مکانیک به شکل خودرو درآورد، آسانسور نیز نیازمند طراحی، اجرا و استانداردسازی بر اساس اصول مهندسی است.

عضو هیئت رئیسه اتحادیه کشوری آسانسور و پله برقی ادامه داد: این نگاه اشتباه که آسانسور را مانند سایر تأسیسات ساختمانی می‌توان از قطعات پراکنده تهیه و سرهم‌بندی کرد که این دیدگاه از نبود آگاهی نشأت می‌گیرد و می‌تواند برای ساکنان و استفاده‌کنندگان مخاطرات جدی ایجاد کند.

عبادت با اشاره به لزوم رعایت الزامات قانونی در خرید آسانسور گفت: قانون‌گذار فرایند تهیه آسانسور شامل طراحی، تأمین قطعات، اجرا، استانداردسازی و خدمات پس از فروش تعریف کرده که تمامی این مراحل باید به هم پیوسته و با رعایت اصول فنی و حقوقی انجام شوند. بی‌توجهی به این مراحل منجر به خرید آسانسوری خواهد شد که فاقد ایمنی، خدمات پس از فروش و پوشش‌های بیمه‌ای مناسب است.

وی تصریح کرد: در برخی پروژه‌های ساختمانی، مجریان ذی‌صلاح به کار گرفته نمی‌شوند یا مقررات مربوط به نظام مهندسی نادیده گرفته می‌شود. درحالی‌که مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان به‌روشنی مسئولیت مشاوران و متخصصان در زمینه آسانسور را تبیین کرده است.

 استاندارد آسانسور، عملکردی است نه فقط ساختاری

 عضو هیئت‌رئیسه اتحادیه کشوری آسانسور و پله‌برقی ادامه داد: در کشور استاندارد آسانسور از نوع عملکردی است، یعنی شرکت‌های بازرسی معتمد، عملکرد آسانسور نصب‌شده را مطابق چک‌لیست‌های تعریف‌شده بررسی کرده و گواهی استاندارد با اعتبار یک‌ساله صادر می‌کنند. این گواهی مشروط به ارائه بیمه و گارانتی حداقل یک‌ساله است. حال به هر دلیلی که رعایت این مبحث کمرنگ شده، خود آغازی است برای شروع بستر به وجود امدن اشکالاتی که در مسیر تقاضای آسانسور تا بحث استانداردسازی وجود دارد.

عبادت تأکید کرد: مشکل اینجاست که پس از پایان اعتبار گواهی یک‌ساله، ادامه بازرسی‌ها و نظارت‌های سالیانه الزام قانونی ندارد و به صلاحدید هیئت‌مدیره ساختمان واگذار می‌شود، این در حالی‌ است که تجدید سالانه استاندارد آسانسور نه‌تنها موجب ارتقای ایمنی و عملکرد دستگاه می‌شود، بلکه از تحمیل هزینه‌های سنگین ناشی از خرابی‌های احتمالی در سال‌های بعد جلوگیری می‌کند.

وی  با اشاره به چالش‌های نصب آسانسور در ساختمان‌های قدیمی گفت: در گذشته، قانون الزام خاصی برای نصب آسانسور در ساختمان‌های دو یا سه طبقه وجود نداشت، اما امروز نیاز به آن در این ساختمان‌ها به‌شدت احساس می‌شود و یک ملزم قانونی است. بااین‌حال، طراحی معماری اولیه، فضایی برای آسانسور پیش‌بینی نکرده و نصب آن با چالش‌هایی همراه شده است. در چنین شرایطی برخی مالکان، بدون مراجعه به نهادهای ذی‌ربط مانند شهرداری یا آتش‌نشانی از شرکت‌ها یا افراد غیرمجاز درخواست نصب آسانسور می‌کنند؛ افرادی که تنها با انگیزه اقتصادی وعده‌هایی می‌دهند که ممکن است، نتیجه‌اش نه‌تنها حل مشکل رفت‌وآمد نباشد، بلکه به ایجاد مزاحمت و خطر برای ساکنان منجر شود.

بی‌توجهی شهروندان به انتخاب درست پیمانکار، آغازگر بسیاری از مشکلات آسانسور است

هوشنگ لیلایان، عضو کمیته حل اختلاف و شکایات استان اصفهان در ادامه این سخنرانی با اشاره به اهمیت انتخاب آگاهانه پیمانکار نصب آسانسور اظهار کرد: بسیاری از شهروندان در انتخاب شرکت‌های مجری نصب آسانسور دقت کافی به خرج نمی‌دهند. در حالی که افراد هنگام خرید وسایل منزل، تحقیقات گسترده‌ای انجام می‌دهند، اما در مورد تجهیز ساختمان به آسانسور، تنها معیار قیمت را مدنظر قرار می‌دهند و پایین‌ترین قیمت را ایده‌آل تلقی می‌کنند.

وی افزود: همین نگاه سطحی موجب آغاز بسیاری از مشکلات بین کارفرما و پیمانکار می‌شود؛ مسائلی که گاه تا مرحله بهره‌برداری ادامه پیدا می‌کند و حتی ممکن است به شکایت‌های متعدد و ارجاع به مراجع قانونی منتهی شود.

عضو کمیته حل اختلاف و شکایات استان اصفهان با تأکید بر لزوم تحقیق و مشورت پیش از عقد قرارداد بیان کرد: انتظار ما از شهروندان این است که پیش از نصب آسانسور برای ساختمان مسکونی خود، با دقت و حساسیت بیشتری اقدام کنند. یکی از راه‌های اطمینان از انتخاب صحیح، ارتباط با صنف آسانسور استان است. چرا که این صنف مشخصات تمام پیمانکاران عضو را در اختیار دارد و شهروندان می‌توانند با بهره‌گیری از این اطلاعات و راهنمایی‌های تخصصی، تصمیمی ایمن و آگاهانه بگیرند.

رئیس صنف آسانسور استان اصفهان با بیان اینکه آسانسور از جمله الزامات ساختمانی است، تصریح کرد: هنگام صدور پروانه ساخت از سوی شهرداری، نصب آسانسور نیز الزامی است. حال ما سال‌هاست با نظام مهندسی در حال مذاکره هستیم تا فرایند نصب آسانسور از همان ابتدا و هم‌زمان با اخذ پروانه، به‌وسیله یک شرکت مجاز و همراه با طراحی و مشاوره فنی انجام شود، اما این هماهنگی هنوز به نتیجه نرسیده و همچنان باگ‌هایی در مسیر وجود دارد.

مردانی درباره فرایند صدور گواهی استاندارد گفت: پس از اجرای آسانسور و بازرسی آن از نظر ایمنی توسط شرکت‌های بازرسی، گواهی استاندارد صادر می‌شود. البته این بازرسی‌ها به‌طور معمول کیفیت ساخت را بررسی نمی‌کنند و برای ارزیابی کیفیت، باید از شرکت‌های معتبر استعلام گرفت. بااین‌حال بسیاری از کارفرمایان، با اولویت قرار دادن قیمت پایین به جای کیفیت، شرکت‌هایی را انتخاب می‌کنند که سابقه و صلاحیت مشخصی ندارند و این مسئله کاهش کیفیت را به‌دنبال دارد.

وی تأکید کرد: آسانسوری که فاقد گواهی استاندارد باشد، به هیچ عنوان نباید مورد استفاده قرار گیرد و در صورت وقوع حادثه، مسئولیت آن متوجه سازنده و شرکتی است که اقدام به نصب کرده است.

رئیس صنف آسانسور استان اصفهان در بخش دیگری از سخنان خود گفت: پس از دریافت گواهی استاندارد، صدور بیمه یک‌ساله و ارائه خدمات توسط شرکت سازنده الزامی است. اما متأسفانه پس از سال اول، که اجبار قانونی برداشته می‌شود، بسیاری از مالکان به نگهداری مستمر آسانسور بی‌توجه می‌شوند. در حالی‌که آسانسور وسیله‌ای است معلق بین زمین و هوا و نیازمند بررسی‌های ماهانه، بیمه و پشتیبانی فنی مداوم از سوی یک شرکت مجاز است. پس از پایان سال نخست قرار داد، ساکنان ساختمان‌ها ترجیحاً قرارداد خدمات و نگهداری را با همان شرکت سازنده یا دست‌کم شرکت‌های مورد تأیید شرکت منعقد کنند تا با مشکلات کمتری مواجه شوند.