۱۸ روز خاموشی اینترنت در ایران بحران دیجیتال و خسارت میلیاردی به کسب‌وکارها

باگذشت ۱۸ روز از قطعی گسترده اینترنت در ایران، خاموشی دیجیتال وارد سومین هفته خود شده؛ وضعیتی که از ۱۸ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و همچنان ادامه دارد. داده‌های نهادهای پایش اینترنت از جمله نت‌بلاکس نشان می‌دهد سطح اتصال اینترنت بین‌الملل پس از گذشت ۴۰۰ ساعت به نزدیک یک درصد رسیده و ایران عملاً از شبکه جهانی اینترنت جدا شده است.

اصفهان امروز_ راضیه چنگیز نائین:با گذشت ۱۸ روز از قطعی گسترده اینترنت در ایران، خاموشی دیجیتال وارد سومین هفته خود شده؛ وضعیتی که از ۱۸ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و همچنان ادامه دارد. داده‌های نهادهای پایش اینترنت از جمله نت‌بلاکس نشان می‌دهد سطح اتصال اینترنت بین‌الملل پس از گذشت ۴۰۰ ساعت به نزدیک یک درصد رسیده و ایران عملاً از شبکه جهانی اینترنت جدا شده است.

این قطعی طولانی‌مدت، نه‌تنها از نظر مدت‌زمان، بلکه از نظر شدت و گستره در زمره بی‌سابقه‌ترین خاموشی‌های اینترنتی ایران قرار می‌گیرد.

نت‌بلاکس چه می‌گوید؟

بر اساس گزارش‌های نت‌بلاکس، در روزهای ابتدایی قطعی، اتصال اینترنت ایران به کمتر از ۱ درصد سطح عادی سقوط کرد. اگرچه در مقاطعی کوتاه، اتصال‌های بسیار محدود گزارش شده، اما این بازیابی‌ها ناپایدار بوده و اینترنت بین‌الملل عملاً در دسترس عموم شهروندان قرار نگرفته است.

نت‌بلاکس این وضعیت را یکی از شدیدترین نمونه‌های قطع ارتباط دیجیتال در جهان طی سال‌های اخیر توصیف کرده است.

اظهارات رسمی؛ امنیت در برابر اینترنت

در واکنش به این وضعیت، برخی مسئولان اظهارنظرهایی داشته‌اند:

محمدامین آقامیری، رئیس مرکز ملی فضای مجازی، قطع اینترنت را اقدامی امنیتی دانسته و گفته است:

«محدودیت‌های اعمال‌شده برای تأمین آرامش و امنیت مردم ضروری بوده و اینترنت بین‌الملل تا زمان بازگشت کامل امنیت، قطع باقی می‌ماند.»

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات نیز با تأیید ادامه محدودیت‌ها اعلام کرده تصمیم‌گیری در این زمینه «در سطوح امنیتی» انجام می‌شود و بازگشت اینترنت «به‌صورت مرحله‌ای» خواهد بود؛ بدون ارائه زمان مشخص.

در مقابل، یوسف پزشکیان، مشاور دولتی، نسبت به تبعات اجتماعی این تصمیم هشدار داده و گفته است:

«نگه داشتن اینترنت در وضعیت قطع، باعث افزایش نارضایتی عمومی و عمیق‌تر شدن شکاف میان مردم و دولت می‌شود.»

---

ضربه مستقیم به اقتصاد؛ کسب‌وکارها در وضعیت اضطراری

ادامه قطعی اینترنت، آسیب گسترده‌ای به اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارهای خرد و کلان وارد کرده است. فعالان اقتصادی می‌گویند بسیاری از مشاغل آنلاین عملاً تعطیل شده‌اند.

مهم‌ترین تبعات اقتصادی قطعی اینترنت:

• توقف فروشگاه‌های اینترنتی و کسب‌وکارهای اینستاگرامی

• اختلال شدید در پرداخت‌های آنلاین، فریلنسینگ و صادرات خدمات دیجیتال

• زیان سنگین به استارتاپ‌ها، شرکت‌های فناوری و خدمات ابری

  باقطع ارتباط شرکت‌ها با مشتریان و شرکای خارجی

• افزایش بیکاری موقت و از دست رفتن درآمد هزاران خانوار

برآوردهای غیررسمی، خسارت اقتصادی قطعی اینترنت را میلیون‌ها دلار در روز اعلام می‌کنند؛ معاون وزیر ارتباطات نیز اعلام کرده که: قطع اینترنت تا امروز ۳۴ همت به هسته و پلتفرم‌های اقتصاد دیجیتال خسارت زده استرقمی که در صورت تداوم، می‌تواند آثار بلندمدت بر اعتماد سرمایه‌گذاران و آینده اقتصاد دیجیتال ایران داشته باشد.

---

تجربه‌ای تکراری؛ نگاهی به سابقه قطعی اینترنت در ایران

ایران پیش از این نیز بارها شاهد محدودیت یا قطع اینترنت بوده است:

• آبان ۱۳۹۸: قطع سراسری اینترنت در اعتراضات بنزینی به مدت حدود یک هفته

• ۱۴۰۱: محدودیت گسترده شبکه‌های اجتماعی در جریان اعتراضات 

• ۱۴۰۴: قطعی کوتاه‌مدت اما شدید اینترنت در جنگ ۱۲ روزه

با این حال، قطعی فعلی از نظر مدت‌زمان و شدت، از بیشتر نمونه‌های پیشین طولانی‌تر بوده و به‌ویژه از منظر اقتصادی، آسیب‌زننده‌تر توصیف می‌شود.

قطعی اینترنت ایران که اکنون وارد هجدمین روز خود شده، تنها یک تصمیم فنی یا امنیتی نیست؛ بلکه بحرانی چندلایه با پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و معیشتی گسترده است. در حالی که مسئولان بر ضرورت‌های امنیتی تأکید دارند، داده‌های نت‌بلاکس و تجربه فعالان اقتصادی نشان می‌دهد ادامه این وضعیت، هزینه‌ای سنگین برای جامعه و اقتصاد ایران به همراه دارد.