فرونشست زمین و فرسودگی شبکه، علت رهاسازی فاضلاب در قائمیه اصفهان

روز جمعه فیلمی در فضای مجازی منتشر شد که حکایت از رهاسازی فاضلاب شهری در زمین‌های اطراف منازل مسکونی در خیابان قائمیه اصفهان، محله حاجی‌آباد و کوچه گل‌ها داشت. پس از بررسی صحت موضوع، محرز شد که این موضوع باعث نارضایتی و ایجاد مشکل برای شهروندان آن منطقه شده است که می‌تواند برای سلامت مردم آن منطقه خطرآفرین باشد. خبرنگار ایسنا برای پیگیری این موضوع با برخی از مدیران مرتبط تماس گرفت تا اقدام مسئولان مربوطه برای رفع این مشکل را جویا شود. 

علی قیصری، مدیر آبفا منطقه ۲ اصفهان در این رابطه به ایسنا می‌گوید: شبکه فاضلاب محله قائمیه فرسوده است و به دلیل توپوگرافی و بالا و پایین بودن زمین، این شبکه در عمق ۱۰ متری اجرا شده است.

وی می‌افزاید: هنگام بازدید از خط فاضلاب این منطقه متوجه فرسوده شدن آن شدیم که به‌طور مرتب پس‌زدگی فاضلاب را به‌دنبال داشت. در نتیجه برنامه‌ریزی‌های لازم برای اصلاح خط انجام شد.

مدیر آبفا منطقه ۲ اصفهان ادامه می‌دهد: طی برنامه‌ریزی انجام شده، برای جلوگیری از پیش آمد مشکلاتی این‌چنینی در آینده و اصلاح شبکه تصمیم بر این شد قطر خط اصلی افزایش پیدا کند. این پس‌زدگی فاضلاب در محله دستگرد و حاجی‌آباد است و فاضلاب رها شده از آخرین منهول در کوچه گل‌ها بعد از پر شدن خط، بالا می زند.

قیصری خاطرنشان می‌کند: ۱۲۰۰ متر طول این مسیر شبکه جمع‌آوری فاضلاب فرسوده است که دچار مشکل شده و در ابتدای خیابان سخنوری مشکل گرفتگی و پس‌زدگی به وجود آمده است و ما مجبور شدیم به سرعت و حتی خارج از قاعده قرارداد با مسئولیت بنده کار را شروع کنیم و عملیات اصلاح حدود ۵۰۰ متر از ۱۲۰۰ متر شبکه فرسوده جمع‌آوری فاضلاب به‌صورت بحرانی شروع شد و از این ۵۰۰ متر حدود ۶۰ متر آن اصلاح نشده، زیرا هر چه به سمت بالا و دامنه کوه می‌رویم عملیات سخت‌تر می‌شود. ابتدای کار زمین به‌صورت شیب‌دار و رس و خاک بود و کار راحت انجام شد، اما هرچه جلوتر می‌آییم به دلیل سنگلاخی بودن زمین و عمیق بودن عملیات زمان‌بر شده است، که حداکثر تا هفته آینده به پایان می‌رسد.

وی در پاسخ به این سؤال که پروژه از چه زمانی آغاز شده است؟ خاطرنشان می‌کند: از بهمن ۱۴۰۳ این پروژه آغاز شد و شهرداری به دلیل تردد و ترافیک بالا در این منطقه، همچنین تقابل با ایام عید و طبق این قانون که از ۱۵ اسفند تا آخر فروردین، مجوز حفاری به کسی نمی‌دهد، مجوز به آبفا نداد، اما به دلیل وجود شرایط اضطراری، برای این پروژه ۱۰۰ متر به ۱۰۰ متر به‌صورت تلفنی مجوز گرفتیم، البته دریافت مجوز برای هر ۱۰۰ متر زمان‌بر بود که سرانجام هفته گذشته مجوز کلی حفاری گرفته شد.

مدیر آبفا منطقه۲ می‌گوید: این پروژه را به‌طور اضطراری و با همکاری مدیرعامل استان و معاون بهره‌برداری آبفا انجام دادم و تا پایان این ماه این کار جمع خواهد شد، همچنین اعلام کردم از ورود فاضلاب به زمین پایین دست نیز جلوگیری شود.

داریوش گل‌علیزاده، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان نیز در این رابطه به ایسنا می‌گوید: از اسفند سال گذشته، به‌دلیل فرونشستی که اتفاق افتاد، بخشی از شبکه جمع‌آوری فاضلاب در منطقه قائمیه دچار گرفتگی شد، شکست و بنابراین شرکت آبفا تصمیم گرفت بخشی از فاضلاب را به منهول‌هایی که در پایین‌دست بودند هدایت کند، اما به‌دلیل اینکه این شبکه، جمع‌آوری فاضلاب ۲۰ خانوار را پوشش می‌دهد و حجم زیادی تولید می‌شود، فاضلاب از منهول سرریز و به اراضی کشاورزی که در پایین‌دست بود تخلیه و باعث ایجاد بو و مخاطرات بهداشتی برای مردم می‌شد.

وی می‌افزاید: سپس شرکت آب‌وفاضلاب اقدامات خود را شروع کرد. طبق بررسی‌های انجام شده، طول کل شبکه جمع‌آوری این مسیر حدود ۱۲۰۰ متر است که قدیمی و مربوط به ۴۰ سال قبل است و قرار بر این شد این شرکت عملیات اجرایی ۶۵۰ متر از این شبکه جمع‌آوری که فعلا حیاتی و مشکل‌ساز شده را شروع کند.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان ادامه می‌دهد: زمین سنگلاخی این مسیر باعث پیشرفت کند پروژه می‌شد و در واقع اگر فاضلاب به اراضی کشاورزی پایین‌دست منتقل نمی‌شد(که البته ما این کار را تأیید نمی‌کنیم)، این فاضلاب احتمالاً به منازل مسکونی مردم وارد می‌شد. در واقع بین گزینه «بد» و «بدتر»، ناگزیر این گزینه را انتخاب کردند، اما هم‌زمان بحث انتقال فاضلاب تخلیه‌شده به اراضی کشاورزی پایین‌دست را هم داشتیم.

گل‌علیزاده خاطرنشان می‌کند: روز شنبه ۱۵ شهریور پیرو دستور استاندار و دادستان، به اتفاق کارشناسان و بخشی از مدیران شرکت آبفا از محل بازدید انجام دادیم. قرار بر این شد که حداکثر تا دو هفته آینده، اتصال شبکه جمع‌آوری فاضلاب قسمتی که لوله شکسته شده و فاضلاب آن رهاسازی شده است، اتفاق بیفتد و در این زمان، تعداد تانکرهای انتقال و خروج فاضلاب از این منطقه نیز افزایش پیدا کند تا انتقال فاضلاب به اراضی پایین‌تر نیز اتفاق نیفتد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان بیان می‌کند: من واقعاً لازم می‌دانم از صبوری مردم این منطقه تشکر کنم. به‌هرحال، شهروندان در منازل نیاز به آرامش دارند، اما با این شرایط مواجه می‌شوند، همچنین که در این روزهای گرم امکان استفاده از کولر را به‌علت اینکه بو را داخل منازل می‌کشاند، نداشتند، از مردم عذرخواهی می‌کنیم و در برابر صبوری آن‌ها سر تعظیم فرود می‌آوریم.

گل‌علیزاده اضافه می‌کند: خوشبختانه همکاری‌های لازم انجام شده و مردم هم در جاهایی که لازم بوده کمک کردند؛ حتی برق را در اختیار پیمانکاران و کارگران شبکه قرار دادند تا کارها سریع‌تر انجام شود.

وی اظهار می‌کند: بعد از اینکه مشکل اصلی حل شد، برای پاک‌سازی اراضی پایین‌دست باید اقداماتی از سوی شرکت آب‌وفاضلاب اتفاق بیفتد، همچنین به دوستان در شرکت آبفا اعلام شده که ۶۵۰ متر سالم از این شبکه را هم مدنظر قرار دهند و برای احداث و بهسازی آن مسیر هم اقدام کنند، تا در آینده دچار اتفاقات مشابه نشویم.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان در پاسخ به این سؤال که دلیل فرونشست این منطقه چه بوده؟ می‌گوید: در حال حاضر متأسفانه مناطق شهری اصفهان دچار فرونشست شده است و ما سالانه با تشدید فرونشست مواجه هستیم. فرونشست دلایل مختلفی دارد و یکی از اصلی‌ترین دلایل این است که در پنج سال اخیر تداوم دوره خشکسالی داشتیم و میزان برداشت آب از سفره‌ها، از طریق چاه‌هایی که حفر شده، زیاد شده است، همچنین میزان بارش هم کم بوده و سفره‌های آب زیرزمینی و آبخوان‌ها تغذیه نشده است.

گل‌علیزاده خاطرنشان می‌گوید: دلیل دیگری که در ایجاد فرونشست مطرح است، شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب است. استان اصفهان جزء استان‌های پیشرو در ایجاد شبکه جمع‌آوری فاضلاب است و حدود ۸۰ درصد جمعیت تحت پوشش شبکه جمع‌آوری فاضلاب هستند. فاضلاب قبلاً از طریق چاه جذبی، حتی اگر آلوده هم بود، تا حدودی به‌صورت فیزیکی رفع و نهایتاً وارد سفره زیرزمینی می‌شد و سفره را خالی نمی‌کرد، اما در حال حاضر این آب به‌صورت پساب، از زمین خارج می‌شود و به نوعی داریم شیره زمین را می‌کشیم و این پساب یا در اختیار کشاورزی یا در اختیار صنعت قرار می‌گیرد.

وی می‌گوید: متأسفانه یکی از دلایل تشدید فرونشست، در شهرهایی که فرونشست داشتیم، همین توسعه و ایجاد شبکه جمع‌آوری فاضلاب است، زیرا حق زمین را نمی‌دهیم؛ یعنی از طریق ایجاد طرح‌های تعادل‌بخشی به سفره‌ها، که با عنوان تغذیه مصنوعی آبخوان‌هاست، این کار باید انجام شود، اما متأسفانه در حال حاضر بخش خصوصی برای تأمین آب خود، برای اینکه از آب چاه استفاده نکند، مشارکت می‌کند یا خودش مستقیماً شبکه فاضلاب را ایجاد و آب را برای مصارف خود دریافت می‌کند.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان ادامه می‌دهد: به دنبال این هستیم که مقرر شود حداقل بخشی از این آب صرف تعادل‌بخشی به آبخوان‌ها شود وگرنه ما در آینده، بیشتر شاهد چنین اتفاقاتی در استان اصفهان و به‌ویژه شهر اصفهان خواهیم بود.

گل‌علیزاده می‌گوید: بسیاری از لوله‌های انتقال آب، فاضلاب و بسیاری از بناهای تاریخی ما دچار فرونشست شدند. این موضوع را باید جدی بگیریم و در مقابل مصرف آب تغییر رفتار بدهیم. متأسفانه در حال حاضر هنوز تغییر رفتاری رخ نداده و دلیل آن شاید این است که هنوز خطرات فرونشست را باور نکرده‌ایم. این خطرات در واقع از تمام مسائلی که در استان اصفهان وجود دارد، خطرناک‌تر است. اگر خاک، قدرت جذب خود را از دست دهد، دیگر برگشت‌پذیر نیست.

وی در پاسخ به این سؤال که چرا حل مشکل شبکه فاضلاب این منطقه زمان زیادی برده و این موضوع چند ماه طول کشیده است؟ می‌گوید: من هم در این رابطه گله داشتم که همکاران چند مشکل را مطرح کردند. یکی از مشکلات اعتبارات اولیه بود. موضوع دوم، در واقع سختی کار در آن منطقه بود. کار عملیاتی را نیز متأسفانه دیر شروع کردند و همکاری نکردن برخی از بخش‌ها با این مجموعه نیز باعث کندی انجام پروژه شده است که ما این موضوع را به استاندار و دادستان هم انتقال دادیم که در موارد مشابه آینده، ارگان‌های ذی‌ربط همکاری‌های لازم را بهتر و بیشتر داشته باشند و در مواقع بحران، ما باید از بسیاری از بروکراسی‌ها پرهیز کنیم. باید مدیریت بحران انجام شود، یعنی آنی باید وارد عملیات اجرایی شویم تا مردم اذیت نشوند. به عوامل اجرایی این پروژه اعلام کردم وقتی با مشکل و همکاری نکردن دستگاه‌های ذی‌ربط مواجه شدید به استاندار و دادستان منتقل کنید تا از بالا تصمیمات اضطراری گرفته شود.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان در پاسخ به این سؤال که آیا زمینی که فاضلاب رهاسازی شده وارد آن می‌شد کشاورزی بود یا نه و در نهایت چه اتفاقی در این رابطه خواهد افتاد، می‌گوید: یک زمین کشاورزی بوده که اصلاً زیر کشت نبوده است و زمین دوم را برای کشت آماده کرده بودند، اما در واقع اکنون دیگر نمی‌توانند کشتی در آن داشته باشند و در ادامه، مجموعه غذا و دارو و بهداشت و جهاد کشاورزی باید ورود پیدا کنند تا کشت انجام نشود و به شرکت آبفا اعلام شد نسبت به پاک‌سازی زمین اقدامات لازم انجام شود.

گل‌علیزاده می‌افزاید: قبلاً هم که مشکلات گرفتگی پیش می‌آمد، مشکل برطرف می‌شد، اما این بار نشست اتفاق افتاده و لوله دچار شکستگی شده است و این یک تهدید برای شبکه جمع‌آوری فاضلاب است. نزدیک به ۲۵۰۰ میلیارد تومان، یعنی دو و نیم همت(هزار میلیارد تومان) اعتبار فقط برای ۴۰ کیلومتر از این شبکه بحرانی فاضلاب نیاز است.

وی در پاسخ به این سؤال که آیا در حال حاضر در مناطق دیگری از اصفهان نیز در جمع‌آوری فاضلاب مشکل وجود دارد یا نه؟، می‌گوید: بله و روز یکشنبه ۱۶ شهریور نیز یک بازدید همراه با دادستان و آبفای منطقه از «روشن‌ دشت» داشتیم. در آنجا هم مشکل فاضلاب وجود دارد، مردم معترض هستند و این موضوع مدتی است که در حال پیگیری است تا بتوانیم معضل آن را حل کنیم. موضوع مربوط به تعاونی فرهنگیان است که البته یک‌سری اختلافاتی هم بین تعاونی و مالکان وجود داشته که باعث شده موضوع مقداری طولانی شود.

مهدی پورقاسم، رئیس حفاظت محیط‌زیست شهرستان اصفهان در این باره می‌گوید: روز جمعه ۱۴ شهریور از محل بازدید کردم و مشکل به‌حق و جدی است؛ یعنی ساکنان منطقه به‌درستی از این موضوع شاکی هستند.

وی می‌افزاید: طبق بررسی‌های به‌عمل‌آمده، خطوط جمع‌آوری و انتقال فاضلاب شهری محله مذکور در اسفند سال گذشته دچار فروریزش شده که در مجموع، ۱۳۵۰ متر از خط انتقال فاضلاب آسیب دیده است.

رئیس حفاظت محیط‌زیست شهرستان اصفهان ادامه می‌دهد: در همان مقطع، ظاهراً ۱۵۰ متر از این مسیر توسط شرکت آبفا اصلاح کلکتور و بازسازی شده است، همچنین ۶۰۰ متر دیگر از این مسیر نیز در خرداد سال جاری، مجدداً اصلاح کلکتور انجام شده است.

پورقاسم خاطرنشان می‌کند: ۶۰۰ متر باقی‌مانده از ۱۳۵۰ متر شبکه‌ جمع‌آوری آسیب دیده، هنوز در دست اجراست. براساس مذاکرات انجام‌شده با شرکت آبفا، قول داده‌اند که عملیات تکمیل این ۶۰۰ متر باقی‌مانده از ۱۳۵۰ متر تا پایان مهر به پایان برسد.

وی تصریح می‌کند: به‌دلیل مسدود شدن مسیر اصلی در اثر فروریزش، فاضلاب به‌صورت موقت به دو منهول یا چاه انحراف داده شده و در آن‌ها تجمع می‌یابد.

رئیس حفاظت محیط‌زیست شهرستان اصفهان اضافه می‌کند: متأسفانه در مواقع پیک آب‌ریزی، نظیر آنچه در چند روز اخیر مشاهده شد، این منهول‌ها سرریز کرده و فاضلاب وارد اراضی کشاورزی مجاور مناطق مسکونی شده است.

پورقاسم می‌افزاید: تنها اقدامی که در حال حاضر می‌توان تا تکمیل کل پروژه انجام داد این است که جلوی سرریز فاضلاب از منهول‌ها به زمین‌های کشاورزی گرفته شود، البته ممکن است در برخی مقاطع مجدداً پس‌زدگی فاضلاب اتفاق بیفتد.

وی بیان می‌کند: عصر ۱۵ شهریور،  بازدید میدانی با حضور مسئولان شرکت آبفا و مدیرکل محیط‌زیست از این منطقه انجام شد و روند بازسازی و تسریع در اجرای پروژه از نزدیک بررسی شد.

رئیس حفاظت محیط‌زیست شهرستان اصفهان خاطرنشان می‌کند: ما روز جمعه متوجه این موضوع شدیم و اخطارهای لازم را دادیم و در حال پیگیری هستیم، اما موضوع فاضلاب به‌گونه‌ای نیست که بتوان آن را به‌سادگی متوقف کرد. این جریان، به‌صورت پیوسته در منازل تولید شده و وارد شبکه می‌شود. مسئله‌ای نیست که بتوان با فشار یک دکمه متوقفش کرد، در نتیجه، اقدامات اصلاحی، زمان‌بر و نیازمند برنامه‌ریزی و هماهنگی است. با این‌حال، ما تمام تلاش خود را به‌کار گرفته‌ایم، البته همان‌طور که می‌دانید، ما یک نهاد نظارتی هستیم و مسئولیت اجرای مستقیم پروژه‌ها را بر عهده نداریم، اما می‌توانیم با اعمال فشار و پیگیری از شرکت آبفا، روند رفع مشکل را تسریع کنیم.

جواد کشانی، شهردار منطقه ۱۳ اصفهان نیز به ایسنا می‌گوید: ما به‌اتفاق شرکت آب‌وفاضلاب جلسات مختلفی درباره این موضوع داشتیم و مقرر شد که در گذرهایی از خیابان بالادست که این اتفاق برای آن‌ها رخ داده است، یک خط انتقال فاضلاب دیگر اجرا شود و ظرفیت شبکه افزایش پیدا کند.

وی افزود: مجوز توسط شهرداری برای شرکت آبفا صادر شد و همکاران عملیات عمرانی را شروع کردند تا مشکل برطرف شود.

مدیر منطقه ۱۳ شهرداری اصفهان ادامه می‌دهد: طول این گذر حدود ۱۶۰۰ متر است که فکر می‌کنم حدود ۱۲۰۰ متر طول نیاز به اصلاح شبکه دارد که مجوز ۱۲۰۰ متر داده شده، در حال انجام است و عملیات حفاری و ایجاد شبکه در حال احداث است.

کشانی خاطرنشان می‌کند: من همین‌جا هم از شهروندانی که در این گذر تردد دارند و این موضوع باعث آزار و اذیت شده عذرخواهی می‌کنم و با صبوری خود با شرکت آب‌وفاضلاب همراهی کنند تا کار عملیاتی به سرانجام برسد تا مشکل عزیزانی که در نواحی پایین‌دست ساکن هستند، برطرف شود.

وی اضافه می‌کند: در رابطه با علت و دلیل مشکل پیش‌آمده چون بحث تخصصی است من اطلاعات فنی ندارم، اما ما به‌عنوان شهرداری همراهی کردیم و هر کمکی که برای حل مشکل اهالی برمی‌آمد، انجام دادیم. در اسرع وقت مجوز انجام عملیات داده شد، با تیم‌های معبر و تخلفات هماهنگی‌های لازم صورت گرفته بود و باز هم همکاری و همراهی خواهیم داشت.

شهردار منطقه ۱۳ اصفهان در پاسخ به این سؤال که این مجوز چه زمانی صادر شده، می‌گوید: یک ماه گذشته مجوز صادر شده و اگر مشکلاتی از جمله ریزش نداشته باشیم پروژه رو به پایان است

به گزارش ایسنا، تداوم این مشکل سلامت مردم این منطقه را تهدید می‌کند، چرا که مسائل بهداشتی چیزی نیست که بتوان آن را بی‌ارزش دانست و به تأخیر انداخت. از مسئولان شهری اصفهان انتظار می‌رود این مشکل و موارد مشابه را در اسرع وقت پیگیری کرده تا بیش از این شاهد چنین مشکلات خطرآفرینی نباشیم.