افطار کوچک‌تر؛ وقتی تورم به دل سفره رمضانی اصفهان می‌نشیند

ماه رمضان برای خانواده‌های ایرانی همواره ماه همدلی، معنویت و گردهمایی بوده است؛ اما در سال ۱۴۰۴، سفره افطار بیش از هر زمان دیگری به آینه‌ای از وضعیت معیشتی مردم تبدیل شده است. آینه‌ای که تصویر تورم ۸۹.۹ درصدی مواد غذایی در یکسال گذشته را در خود بازتاب می‌دهد.

بر اساس گزارش سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان، نرخ تورم دی‌ماه در استان به ۴۴.۷ درصد رسید؛ رقمی که تنها فاصله‌ای جزئی با میانگین کشور (۴۴.۶ درصد) دارد. هرچند این هم‌ترازی از منظر کلان اقتصادی می‌تواند نشانه‌ای از هماهنگی سیاست‌های استانی با جریان ملی باشد، بررسی جزئیات تورم نشان می‌دهد فشار در دهک‌های پایین به‌مراتب سنگین‌تر است. دهک نخست با تورم نزدیک به ۱۰ درصد ماهانه در مقابلِ تورم ۷.۴ درصدی کل جامعه قرار دارد، در حالی که سهم خوراکی‌ها در هزینه این دهک‌ها بیش از ۹ درصد است.

بررسی قیمت‌های میدانی در اسفند ۱۴۰۴، درست پیش از آغاز ماه مبارک رمضان، نشان می‌دهد هزینه یک افطاری ساده ۱۰ نفره به حدود ۳.۵ تا ۴ میلیون تومان رسیده است. همان سفره‌ای که پارسال با یک‌ونیم میلیون تومان گسترده می‌شد، امسال سه برابر هزینه دارد. اگر یک خانواده چهار نفره بخواهد هر شب افطار و سحری معمولی آماده کند، باید بیش از ۳۸ میلیون تومان در طول ماه هزینه کند؛ رقمی چهار برابر حداقل حقوق مصوب کارگران. این یعنی معنویت ماه رمضان ناگزیر در سایه واقعیت اقتصادی قرار گرفته است.

مشاهدات میدانی از بازار اصفهان و سایر شهرها حکایت از تغییر رفتار مصرف‌کننده دارد؛ از خرید کیسه‌های ده کیلویی برنج به خریدهای کیلویی و روزانه، از انتخاب گوشت و مرغ به جایگزین‌های گیاهی و اقتصادی‌تر و از سفره‌های پُررنگ رمضانی به سفره‌های ساده و کوتاه‌تر.

در واقع، تورم تنها یک عدد نیست؛ بلکه نیرویی است که فرهنگ مصرف، نوع روابط اجتماعی و احساس امنیت اقتصادی خانوار را تغییر می‌دهد. همین تغییرهاست که باید در سیاست‌گذاری‌های تنظیم بازار دیده شود و فراتر از جداول آماری، درک شود.همان‌گونه که رئیس گروه اقتصادی سازمان برنامه‌ریزی استان اشاره کرده است، تفاوت تورمی دهک‌ها لزوم تمرکز بر اقلام خوراکی را دوچندان می‌کند.

تشکیل «کمیته کشف قیمت» و راه‌اندازی تابلوی متحد نرخ‌ها می‌تواند از آشفتگی صنفی جلوگیری کند؛ اما در سطح کلان‌تر، هماهنگی میان استانداری، اتاق اصناف و سازمان مدیریت باید به‌سوی طرحی جامع برای تعدیل فشار معیشتی در ماه‌های پرتقاضا حرکت کند.رمضان امسال، بیش از هر سال، سفره‌های اصفهانی‌ها را با واقعیت تورم پیوند داده است. در چنین شرایطی، مدیریت مصرف و شفافیت قیمت‌ها شاید نخستین گام‌های عملی باشد؛ اما پایداری ثبات اقتصادی نیازمند اصلاحات ساختاری در بخش‌های تولید، توزیع و نظام آماری است.رمضان می‌تواند فرصتی باشد برای بازاندیشی در سیاست‌های اقتصادی؛ تا روزی سفره افطار، نه نماد فشار اقتصادی، بلکه نشانه‌ای از آرامش و توازن معیشت ایرانی باشد.